{"id":10421,"date":"2018-01-22T05:57:57","date_gmt":"2018-01-22T10:57:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/?p=10421"},"modified":"2022-05-16T14:38:33","modified_gmt":"2022-05-16T19:38:33","slug":"los-secretos-de-una-enfermedad-cerebral-poco-conocida","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/los-secretos-de-una-enfermedad-cerebral-poco-conocida\/","title":{"rendered":"Los secretos de una enfermedad cerebral poco conocida"},"content":{"rendered":"<div id=\"contentsContainer\">\n<div id=\"contents\">\n<p id=\"E122\"><span id=\"E123\" class=\"qowt-font7-Arial\">Poco a <\/span><span id=\"E124\" class=\"qowt-font7-Arial\">poco, familia y amigos empiezan <\/span><span id=\"E125\" class=\"qowt-font7-Arial\">a detectar que algo anda mal con Ramiro.<\/span>\u00a0<span id=\"E127\" class=\"qowt-font7-Arial\">De 54 a\u00f1os, casado, con hijos y <\/span><span id=\"E128\" class=\"qowt-font7-Arial\">un trabajo estable, ya no es el mismo.<\/span><span id=\"E129\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E130\" class=\"qowt-font7-Arial\">Puede vestirse con una media azul y otra verde<\/span><span id=\"E131\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E132\" class=\"qowt-font7-Arial\">o ponerse el saco al rev\u00e9s, y pareciera no darse<\/span><span id=\"E133\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E134\" class=\"qowt-font7-Arial\">cuenta; cuando se lo hacen notar, responde<\/span><span id=\"E135\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E136\" class=\"qowt-font7-Arial\">con indiferencia. Se ha vuelto irascible, est\u00e1<\/span><span id=\"E137\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E138\" class=\"qowt-font7-Arial\">desmotivado, poco le importan los sentimientos<\/span><span id=\"E139\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E140\" class=\"qowt-font7-Arial\">de quienes comparten la vida con \u00e9l, no<\/span><span id=\"E141\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E142\" class=\"qowt-font7-Arial\">puede concentrarse y ahora le ha dado por<\/span><span id=\"E143\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E144\" class=\"qowt-font7-Arial\">comer dulces o lechugas a toda hora. \u00bfQu\u00e9 le est<\/span><span id=\"E145\" class=\"qowt-font7-Arial\">\u00e1 pasando? Se ha vuelto <\/span><span id=\"E146\" class=\"qowt-font7-Arial\">insoportable\u2026<\/span><span id=\"E147\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E148\" class=\"qowt-font7-Arial\">casi loco. As\u00ed lo describen sus allegados y no<\/span><span id=\"E149\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E150\" class=\"qowt-font7-Arial\">entienden cu\u00e1l es la causa del cambio en su<\/span><span id=\"E151\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E152\" class=\"qowt-font7-Arial\">comportamiento. Pero est\u00e1 muy joven para<\/span><span id=\"E153\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E154\" class=\"qowt-font7-Arial\">pensar en una demencia\u2026 \u00bfo no?<\/span><\/p>\n<p id=\"E156\"><span id=\"E157\" class=\"qowt-font7-Arial\">Pues no. Puede tratarse de una enfermedad<\/span><span id=\"E158\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E159\" class=\"qowt-font7-Arial\">neurodegenerativa, que suele presentarse entre<\/span><span id=\"E160\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E161\" class=\"qowt-font7-Arial\">los 45 y 65 a\u00f1os de edad y la sufren unas 15<\/span><span id=\"E162\" class=\"qowt-font7-Arial\"> de 100.<\/span><span id=\"E163\" class=\"qowt-font7-Arial\">000 personas a nivel mundial. Se llama<\/span><span id=\"E164\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E165\" class=\"qowt-font7-Arial\">demencia <\/span><span id=\"E167\" class=\"qowt-font7-Arial\">frontotemporal<\/span><span id=\"E169\" class=\"qowt-font7-Arial\"> (DFT) o enfermedad\u00a0<\/span><span id=\"E171\" class=\"qowt-font7-Arial\">de Pick \u2013nom<\/span><span id=\"E172\" class=\"qowt-font7-Arial\">bre del psiquiatra <\/span><span id=\"E174\" class=\"qowt-font7-Arial\">Arnold<\/span><span id=\"E176\" class=\"qowt-font7-Arial\"> Pick, <\/span><span id=\"E177\" class=\"qowt-font7-Arial\">quien la describi\u00f3 por primera vez\u2013 y afecta las<\/span><span id=\"E178\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E179\" class=\"qowt-font7-Arial\">funciones sociales, conductuales y afectivas,<\/span><span id=\"E180\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E181\" class=\"qowt-font7-Arial\">pero no la memoria. Puede presentarse p\u00e9rdida<\/span><span id=\"E182\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E183\" class=\"qowt-font7-Arial\">progresiva del lenguaje, as\u00ed como del recuerdo del significado de los objetos, en el que los pacientes<\/span><span id=\"E184\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E185\" class=\"qowt-font7-Arial\">se preguntan<\/span><span id=\"E186\" class=\"qowt-font7-Arial\">:<\/span><span id=\"E187\" class=\"qowt-font7-Arial\"> \u00bfpara qu\u00e9 es el sem\u00e1foro?<\/span><\/p>\n<h4><span id=\"E191\" class=\"qowt-font7-Arial\"><br \/>\n<span style=\"color: #9254d8;\">\u00bfQu\u00e9 sucede en el cerebro?<\/span><\/span><\/h4>\n<p id=\"E193\"><span id=\"E194\" class=\"qowt-font7-Arial\">La <\/span><span id=\"E196\" class=\"qowt-font7-Arial\">neuropsic\u00f3loga<\/span><span id=\"E198\" class=\"qowt-font7-Arial\"> Diana Luc\u00eda <\/span><span id=\"E200\" class=\"qowt-font7-Arial\">Matallana<\/span><span id=\"E202\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E203\" class=\"qowt-font7-Arial\">Eslava, profesora titular de la Facultad de Medicina<\/span><span id=\"E204\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E205\" class=\"qowt-font7-Arial\">de la Pontificia Universidad Javeriana y<\/span><span id=\"E206\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E207\" class=\"qowt-font7-Arial\">coordinadora de investigaci\u00f3n del Instituto de<\/span><span id=\"E208\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E209\" class=\"qowt-font7-Arial\">Envejecimiento, ha dedicado varias d\u00e9cadas de<\/span><span id=\"E210\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E211\" class=\"qowt-font7-Arial\">su vida profesional a estudiar c\u00f3mo funciona el<\/span><span id=\"E212\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E213\" class=\"qowt-font7-Arial\">cerebro en relaci\u00f3n con conductas complejas.<\/span><span id=\"E214\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E215\" class=\"qowt-font7-Arial\">As\u00ed, desde 2008, lleg\u00f3 al estudio gen\u00e9tico y cl\u00ednico<\/span><span id=\"E216\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E217\" class=\"qowt-font7-Arial\">de la DFT, que ocurre cuando hay un \u2018enredo\u2019<\/span><span id=\"E218\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E219\" class=\"qowt-font7-Arial\">en una prote\u00edna llamada tau en las neuronas<\/span><span id=\"E220\" class=\"qowt-font7-Arial\"> de los l\u00f3bulos frontales. <\/span><span id=\"E221\" class=\"qowt-font7-Arial\">En esencia, todas las enfermedades neurodegenerativas tienen que<\/span><span id=\"E222\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E223\" class=\"qowt-font7-Arial\">ver con acumulaci\u00f3n de desechos celulares.<\/span><\/p>\n<p id=\"E225\"><span id=\"E226\" class=\"qowt-font7-Arial\">Son como la basura que el cerebro no elimina.<\/span><span id=\"E227\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E229\" class=\"qowt-font7-Arial\">Matallana<\/span><span id=\"E231\" class=\"qowt-font7-Arial\"> lo equipara con una casa, donde<\/span><span id=\"E232\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E233\" class=\"qowt-font7-Arial\">cada sitio tiene una funci\u00f3n: \u201cSi en la cocina es<\/span><span id=\"E234\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E235\" class=\"qowt-font7-Arial\">donde socializamos, sabemos comportarnos,<\/span><span id=\"E236\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E237\" class=\"qowt-font7-Arial\">expresamos y reconocemos emociones, podr\u00eda\u00a0<\/span><span id=\"E239\" class=\"qowt-font7-Arial\">compararse con las funciones del l\u00f3bulo frontal;<\/span><span id=\"E240\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E241\" class=\"qowt-font7-Arial\">si en la sala memorizamos, lo comparar\u00edamos<\/span><span id=\"E242\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E243\" class=\"qowt-font7-Arial\">con el l\u00f3bulo temporal\u201d Y contin\u00faa: \u201c\u00bfQu\u00e9 pasar\u00eda<\/span><span id=\"E244\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E245\" class=\"qowt-font7-Arial\">si, al exprimir <\/span><span id=\"E246\" class=\"qowt-font7-Arial\">una naranja, no botamos la<\/span><span id=\"E248\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E249\" class=\"qowt-font7-Arial\">c\u00e1scara? \u00bfY cuando en la sala no volvemos a<\/span><span id=\"E250\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E251\" class=\"qowt-font7-Arial\">limpiar el mugre que se acumula? Llegar\u00e1 un<\/span><span id=\"E252\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E253\" class=\"qowt-font7-Arial\">d\u00eda en que en esos sitios no se vuelve a cocinar<\/span><span id=\"E254\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E255\" class=\"qowt-font7-Arial\">o a recibir visitas. En el cerebro, prote\u00ednas<\/span><span id=\"E256\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E257\" class=\"qowt-font7-Arial\">como la tau y la beta-<\/span><span id=\"E259\" class=\"qowt-font7-Arial\">amiloide<\/span><span id=\"E261\" class=\"qowt-font7-Arial\"> llegan a ser<\/span><span id=\"E262\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E263\" class=\"qowt-font7-Arial\">basura, son dif\u00edciles de desechar y se vuelven<\/span><span id=\"E264\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E265\" class=\"qowt-font7-Arial\">neurot\u00f3xicas, lo que se relaciona con la enfermedad<\/span><span id=\"E266\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E267\" class=\"qowt-font7-Arial\">de Alzheimer y la degeneraci\u00f3n del<\/span><span id=\"E268\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E269\" class=\"qowt-font7-Arial\">l\u00f3bulo <\/span><span id=\"E271\" class=\"qowt-font7-Arial\">frontotemporal<\/span><span id=\"E273\" class=\"qowt-font7-Arial\">. Inician mucho antes de<\/span><span id=\"E274\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E275\" class=\"qowt-font7-Arial\">que podamos ver los s\u00edntomas\u201d.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"contentsContainer\">\n<div id=\"contents\">\n<p id=\"E277\"><span id=\"E278\" class=\"qowt-font7-Arial\">A ella le <\/span><span id=\"E279\" class=\"qowt-font7-Arial\">interesa, adem\u00e1s de conocer las <\/span><span id=\"E280\" class=\"qowt-font7-Arial\">causas de la enfermedad, entender por qu\u00e9<\/span><span id=\"E281\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E282\" class=\"qowt-font7-Arial\">\u201cesa parte del cerebro que se encarga de poder<\/span><span id=\"E283\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E284\" class=\"qowt-font7-Arial\">ser altruista, solidario, emp\u00e1tico con el<\/span><span id=\"E285\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E286\" class=\"qowt-font7-Arial\">otro, moderar comportamientos agresivos y<\/span><span id=\"E287\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E288\" class=\"qowt-font7-Arial\">las conductas de control social\u201d se afecta, y<\/span><span id=\"E289\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E290\" class=\"qowt-font7-Arial\">c\u00f3mo diagnosticarla y tratarla cuando esto<\/span><span id=\"E291\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E292\" class=\"qowt-font7-Arial\">sucede. En ese primer proyecto encontraron<\/span><span id=\"E293\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E294\" class=\"qowt-font7-Arial\">un gran desconocimiento sobre esta enfermedad,<\/span><span id=\"E295\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E296\" class=\"qowt-font7-Arial\">por lo que su grupo se propuso capacitar<\/span><span id=\"E297\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E298\" class=\"qowt-font7-Arial\">a la poblaci\u00f3n acad\u00e9mica-m\u00e9dica para<\/span><span id=\"E299\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E300\" class=\"qowt-font7-Arial\">reconocerla, pues frecuentemente se confund\u00eda<\/span><span id=\"E301\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E302\" class=\"qowt-font7-Arial\">con problemas psiqui\u00e1tricos. Ahora saben<\/span><span id=\"E303\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E304\" class=\"qowt-font7-Arial\">que es la enfermedad neurodegenerativa m\u00e1s<\/span><span id=\"E305\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E306\" class=\"qowt-font7-Arial\">com\u00fan antes de los 65 a\u00f1os, y por lo tanto es<\/span><span id=\"E307\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E308\" class=\"qowt-font7-Arial\">la que mayor impacto ejerce sobre la familia,<\/span><span id=\"E309\" class=\"qowt-font7-Arial\"> la sociedad y <\/span><span id=\"E310\" class=\"qowt-font7-Arial\">el sistema de salud.<\/span><\/p>\n<p id=\"E312\"><span id=\"E313\" class=\"qowt-font7-Arial\">Han seguido un sistema de evaluaci\u00f3n de<\/span><span id=\"E314\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E315\" class=\"qowt-font7-Arial\">enfermedades neurodegenerativas que su<\/span><span id=\"E316\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E317\" class=\"qowt-font7-Arial\">grupo difunde desde 1992. Consiste en un<\/span><span id=\"E318\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E319\" class=\"qowt-font7-Arial\">estudio interdisciplinar en el que seis pacientes<\/span><span id=\"E320\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E321\" class=\"qowt-font7-Arial\">son evaluados por cuatro especialistas<\/span><span id=\"E322\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E323\" class=\"qowt-font7-Arial\">\u2013neur\u00f3logos, <\/span><span id=\"E325\" class=\"qowt-font7-Arial\">neuropsic\u00f3logos<\/span><span id=\"E327\" class=\"qowt-font7-Arial\">, psiquiatras y<\/span><span id=\"E328\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E329\" class=\"qowt-font7-Arial\">geriatras\u2013 en una ma\u00f1ana.<\/span><\/p>\n<p id=\"E331\"><span id=\"E332\" class=\"qowt-font7-Arial\">Con esta experiencia y los resultados del primer<\/span><span id=\"E333\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E334\" class=\"qowt-font7-Arial\">estudio se presentaron a varias convocatorias,<\/span><span id=\"E335\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E336\" class=\"qowt-font7-Arial\">que ganaron y les permitieron dedicarse de<\/span><span id=\"E337\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E338\" class=\"qowt-font7-Arial\">lleno al estudio de la DFT. Ampliaron el n\u00famero<\/span><span id=\"E339\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E340\" class=\"qowt-font7-Arial\">de pacientes y, con el apoyo de Colciencias,<\/span><span id=\"E341\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E342\" class=\"qowt-font7-Arial\">empezaron a estudiar aspectos gen\u00e9ticos de la<\/span><span id=\"E343\" class=\"qowt-font7-Arial\"> poblaci\u00f3n colombiana: \u201cE<\/span><span id=\"E344\" class=\"qowt-font7-Arial\">ncontrar mutaciones<\/span><span id=\"E345\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E346\" class=\"qowt-font7-Arial\">gen\u00e9ticas caracter\u00edsticas de los colombianos es<\/span><span id=\"E347\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E348\" class=\"qowt-font7-Arial\">como buscar un grano de arena en una playa\u201d,<\/span><span id=\"E349\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E350\" class=\"qowt-font7-Arial\">explica <\/span><span id=\"E352\" class=\"qowt-font7-Arial\">Matallana<\/span><span id=\"E354\" class=\"qowt-font7-Arial\">. Han apoyado a sus mejores<\/span><span id=\"E355\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E356\" class=\"qowt-font7-Arial\">estudiantes para realizar sus estudios de posgrado<\/span><span id=\"E357\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E358\" class=\"qowt-font7-Arial\">en DFT, entre ellos una fonoaudi\u00f3loga,<\/span><span id=\"E359\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E360\" class=\"qowt-font7-Arial\">quien en su doctorado estudi\u00f3 los componentes<\/span><span id=\"E361\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E362\" class=\"qowt-font7-Arial\">del lenguaje en la enfermedad; un <\/span><span id=\"E364\" class=\"qowt-font7-Arial\">neurocient\u00edfico<\/span><span id=\"E366\" class=\"qowt-font7-Arial\">,<\/span><span id=\"E367\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E368\" class=\"qowt-font7-Arial\">quien en su doctorado en ingenier\u00eda<\/span><span id=\"E369\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E370\" class=\"qowt-font7-Arial\">se encarga del manejo de im\u00e1genes del cerebro;<\/span><span id=\"E371\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E372\" class=\"qowt-font7-Arial\">una genetista que solo estudia esta enfermedad,<\/span><span id=\"E373\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E374\" class=\"qowt-font7-Arial\">y un psiquiat<\/span><span id=\"E375\" class=\"qowt-font7-Arial\">ra, hoy profesor de la Facultad <\/span><span id=\"E376\" class=\"qowt-font7-Arial\">despu\u00e9s de haber culminado una estancia<\/span><span id=\"E377\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E378\" class=\"qowt-font7-Arial\">posdoctoral. <\/span><\/p>\n<p id=\"E380\"><span id=\"E381\" class=\"qowt-font7-Arial\">\u201cNosotros usamos metodolog\u00edas<\/span><span id=\"E382\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E383\" class=\"qowt-font7-Arial\">de \u00faltima generaci\u00f3n para el an\u00e1lisis de la conectividad,<\/span><span id=\"E384\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E385\" class=\"qowt-font7-Arial\">c\u00f3mo se comunican unas \u00e1reas con<\/span><span id=\"E386\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E387\" class=\"qowt-font7-Arial\">otras, y volumen o densidad del tejido cerebral\u201d,<\/span><span id=\"E388\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E389\" class=\"qowt-font7-Arial\">dice la <\/span><span id=\"E391\" class=\"qowt-font7-Arial\">neuropsic\u00f3loga<\/span><span id=\"E393\" class=\"qowt-font7-Arial\">, y con orgullo se\u00f1ala que<\/span><span id=\"E394\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E395\" class=\"qowt-font7-Arial\">sostienen un di\u00e1logo con los ingenieros \u201cporque<\/span><span id=\"E396\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E397\" class=\"qowt-font7-Arial\">todos aprendemos: los ingenieros crean formas<\/span>\u00a0\u00a0<span id=\"E399\" class=\"qowt-font7-Arial\">de an\u00e1lisis<\/span><span id=\"E400\" class=\"qowt-font7-Arial\"> de las im\u00e1genes y nosotros, los <\/span><span id=\"E401\" class=\"qowt-font7-Arial\">cl\u00ednicos<\/span><span id=\"E402\" class=\"qowt-font7-Arial\">,<\/span><span id=\"E403\" class=\"qowt-font7-Arial\"> correlacionamos los s\u00edntomas con los<\/span><span id=\"E404\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E405\" class=\"qowt-font7-Arial\">cambios en las im\u00e1genes\u201d. Y las <\/span><span id=\"E407\" class=\"qowt-font7-Arial\">neuroim\u00e1genes<\/span><span id=\"E409\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E410\" class=\"qowt-font7-Arial\">son distintas, dependiendo de la enfermedad<\/span><span id=\"E411\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E412\" class=\"qowt-font7-Arial\">neurodegenerativa del paciente.<\/span><\/p>\n<p><span id=\"E415\" class=\"qowt-font7-Arial\">Con su colega, la <\/span><span id=\"E417\" class=\"qowt-font7-Arial\">neuropsic\u00f3loga<\/span><span id=\"E419\" class=\"qowt-font7-Arial\"> colombiana<\/span><span id=\"E420\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E421\" class=\"qowt-font7-Arial\">Katya <\/span><span id=\"E423\" class=\"qowt-font7-Arial\">Raskovsky<\/span><span id=\"E425\" class=\"qowt-font7-Arial\">, hoy vinculada a la<\/span>\u00a0\u00a0<span id=\"E427\" class=\"qowt-font7-Arial\">Universida<\/span><span id=\"E428\" class=\"qowt-font7-Arial\">d de <\/span><span id=\"E430\" class=\"qowt-font7-Arial\">Pennsilvania<\/span><span id=\"E432\" class=\"qowt-font7-Arial\">, adelantan un <\/span><span id=\"E433\" class=\"qowt-font7-Arial\">proyecto cofinanciado por el Instituto Nacional<\/span><span id=\"E434\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E435\" class=\"qowt-font7-Arial\">de Salud de los Estados Unidos (NIH) mediante<\/span><span id=\"E436\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E437\" class=\"qowt-font7-Arial\">un proyecto <\/span><span id=\"E439\" class=\"qowt-font7-Arial\">Fogarty<\/span><span id=\"E441\" class=\"qowt-font7-Arial\">, que les permite intercambiar<\/span><span id=\"E442\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E443\" class=\"qowt-font7-Arial\">y generar conocimiento en torno a esta<\/span><span id=\"E444\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E445\" class=\"qowt-font7-Arial\">enfermedad. \u201cHemos encontrado familias con<\/span><span id=\"E446\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E447\" class=\"qowt-font7-Arial\">caracter\u00edsticas que ameritan ser estudiadas<\/span><span id=\"E448\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E449\" class=\"qowt-font7-Arial\">en regiones cercanas a Bogot\u00e1\u201d, adelanta <\/span><span id=\"E451\" class=\"qowt-font7-Arial\">Matallana<\/span><span id=\"E453\" class=\"qowt-font7-Arial\">,<\/span><span id=\"E454\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E455\" class=\"qowt-font7-Arial\">pero sin dar detalles. En 2018, cuando<\/span><span id=\"E456\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E457\" class=\"qowt-font7-Arial\">termine el estudio, podr\u00e1 hablar sobre ellos.<\/span><\/p>\n<h4><strong><br \/>\n<\/strong><span style=\"color: #9254d8;\">De paciente a la poblaci\u00f3n entera<\/span><\/h4>\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"contentsContainer\">\n<div id=\"contents\">\n<p id=\"E463\"><span id=\"E464\" class=\"qowt-font7-Arial\">Se han concentrado en trabajar la empat\u00eda<\/span><span id=\"E465\" class=\"qowt-font7-Arial\"> \u2013la capacidad de percibir los <\/span><span id=\"E466\" class=\"qowt-font7-Arial\">sentimientos del<\/span><span id=\"E467\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E468\" class=\"qowt-font7-Arial\">otro\u2013 y los juicios morales en otras patolog\u00edas<\/span><span id=\"E469\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E470\" class=\"qowt-font7-Arial\">neurol\u00f3gicas, como los ataques cerebrovasculares,<\/span><span id=\"E471\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E472\" class=\"qowt-font7-Arial\">la esquizofrenia o el autismo. Al ver<\/span><span id=\"E473\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E474\" class=\"qowt-font7-Arial\">que los seres humanos comienzan a perder la<\/span><span id=\"E475\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E476\" class=\"qowt-font7-Arial\">sensibilidad por los dem\u00e1s, se han cuestionado<\/span><span id=\"E477\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E478\" class=\"qowt-font7-Arial\">sobre el pa\u00eds en el que vivimos. \u201cPuede ser<\/span><span id=\"E479\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E480\" class=\"qowt-font7-Arial\">que la historia de La Violencia nos ha llevado a<\/span><span id=\"E481\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E482\" class=\"qowt-font7-Arial\">perder la capacidad de ponernos en el lugar del<\/span><span id=\"E483\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E484\" class=\"qowt-font7-Arial\">otro\u201d, dice. En la Encuesta Poblacional de Salud<\/span><span id=\"E485\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E486\" class=\"qowt-font7-Arial\">Mental del 2015 incluyeron algunas preguntas<\/span><span id=\"E487\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E488\" class=\"qowt-font7-Arial\">relacionadas con aquello que se afecta en la<\/span><span id=\"E489\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E490\" class=\"qowt-font7-Arial\">DFT: \u201c<\/span><span id=\"E491\" class=\"qowt-font7-Arial\">\u00bf<\/span><span id=\"E492\" class=\"qowt-font7-Arial\">Qu\u00e9 pasa en un pa\u00eds como el nuestro<\/span><span id=\"E493\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E494\" class=\"qowt-font7-Arial\">cuando damos un juicio moral? \u00bfC\u00f3mo reconocemos<\/span><span id=\"E495\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E496\" class=\"qowt-font7-Arial\">emociones o somos emp\u00e1ticos?\u201d.<\/span><\/p>\n<p id=\"E498\"><span id=\"E499\" class=\"qowt-font7-Arial\">Y encontraron que \u201clos colombianos reconocemos<\/span><span id=\"E500\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E501\" class=\"qowt-font7-Arial\">muy f\u00e1cilmente la alegr\u00eda, no identificamos<\/span><span id=\"E502\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E503\" class=\"qowt-font7-Arial\">muy bien la agresi\u00f3n, la tristeza y el<\/span><span id=\"E504\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E505\" class=\"qowt-font7-Arial\">asco; habilidades necesarias para interactuar<\/span><span id=\"E506\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E507\" class=\"qowt-font7-Arial\">socialmente con los otros\u201d. De este nuevo enfoque<\/span><span id=\"E508\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E509\" class=\"qowt-font7-Arial\">en sus estudios analizan la enfermedad<\/span><span id=\"E510\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E511\" class=\"qowt-font7-Arial\">en el contexto cultural colombiano. \u201cSeguramente<\/span><span id=\"E512\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E513\" class=\"qowt-font7-Arial\">las pol\u00edticas de Estado podr\u00e1n facilitar<\/span><span id=\"E514\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E515\" class=\"qowt-font7-Arial\">una reparaci\u00f3n cultural en estos temas tanto<\/span><span id=\"E516\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E517\" class=\"qowt-font7-Arial\">como la que hay en el cerebro\u201d, propone.<\/span><\/p>\n<p id=\"E519\"><span id=\"E520\" class=\"qowt-font7-Arial\">Lo triste es que, hasta ahora, la DFT no tiene<\/span><span id=\"E521\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E522\" class=\"qowt-font7-Arial\">cura. \u201cLo que s\u00ed se puede hacer es compensar<\/span><span id=\"E523\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E524\" class=\"qowt-font7-Arial\">otras \u00e1reas del cerebro que se entrenen nuevamente<\/span><span id=\"E525\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E526\" class=\"qowt-font7-Arial\">en habilidades sociales\u201d. Quienes tienen<\/span><span id=\"E527\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E528\" class=\"qowt-font7-Arial\">problema del l<\/span><span id=\"E529\" class=\"qowt-font7-Arial\">enguaje, por ejemplo, se pueden <\/span><span id=\"E530\" class=\"qowt-font7-Arial\">volver artistas cuando nunca lo han sido.<\/span><\/p>\n<p id=\"E532\"><span id=\"E533\" class=\"qowt-font7-Arial\">En un reciente art\u00edculo aceptado para publicaci\u00f3n<\/span><span id=\"E534\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E535\" class=\"qowt-font7-Arial\">en la revista <\/span><em><span id=\"E537\" class=\"qowt-font7-Arial\">Brain<\/span><\/em><span id=\"E539\" class=\"qowt-font7-Arial\">,<\/span><span id=\"E540\" class=\"qowt-font7-Arial\"> las investigaciones<\/span><span id=\"E541\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E542\" class=\"qowt-font7-Arial\">con pacientes fueron analizadas con pares<\/span><span id=\"E543\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E544\" class=\"qowt-font7-Arial\">argentinos, que encontraron que los pacientes<\/span><span id=\"E545\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E546\" class=\"qowt-font7-Arial\">con DFT sienten m\u00e1s envidia (<\/span><em><span id=\"E548\" class=\"qowt-font7-Arial\">Schadenfreude<\/span><\/em><span id=\"E550\" class=\"qowt-font7-Arial\">,\u00a0<\/span><span id=\"E552\" class=\"qowt-font7-Arial\">en alem\u00e1n) y di<\/span><span id=\"E553\" class=\"qowt-font7-Arial\">sfrutan del dolor ajeno que los <\/span><span id=\"E554\" class=\"qowt-font7-Arial\">grupos control. \u201cFrecuentemente estos pacientes<\/span><span id=\"E555\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E556\" class=\"qowt-font7-Arial\">tienen m\u00e1s emociones <\/span><span id=\"E558\" class=\"qowt-font7-Arial\">antiemp\u00e1ticas<\/span><span id=\"E560\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E561\" class=\"qowt-font7-Arial\">y tienden a cometer m\u00e1s violaciones morales y<\/span><span id=\"E562\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E563\" class=\"qowt-font7-Arial\">legales\u201d, dijo Agust\u00edn Ib\u00e1\u00f1ez, director del Instituto<\/span><span id=\"E564\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E565\" class=\"qowt-font7-Arial\">de Neurociencia Cognitiva y <\/span><span id=\"E567\" class=\"qowt-font7-Arial\">Traslacional<\/span><span id=\"E569\" class=\"qowt-font7-Arial\"> (<\/span><span id=\"E571\" class=\"qowt-font7-Arial\">Incyt<\/span><span id=\"E573\" class=\"qowt-font7-Arial\">)<\/span><span id=\"E574\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E575\" class=\"qowt-font7-Arial\">de Argentina al diario <\/span><em><span id=\"E576\" class=\"qowt-font7-Arial\">La Naci\u00f3n<\/span><\/em><span id=\"E577\" class=\"qowt-font7-Arial\">. El art\u00edculo<\/span><span id=\"E578\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E579\" class=\"qowt-font7-Arial\">ser\u00e1 car\u00e1tula de la revista, anunci\u00f3 <\/span><span id=\"E581\" class=\"qowt-font7-Arial\">Matallana<\/span><span id=\"E583\" class=\"qowt-font7-Arial\">.<\/span><\/p>\n<p id=\"E585\"><span id=\"E586\" class=\"qowt-font7-Arial\">Hoy en d\u00eda, dice, los avances en las investigaciones<\/span><span id=\"E587\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E588\" class=\"qowt-font7-Arial\">javerianas al respecto\u00a0<\/span><span class=\"qowt-font7-Arial\">posicionan al<\/span><span id=\"E589\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E590\" class=\"qowt-font7-Arial\">pa\u00eds como l\u00edder en la regi\u00f3n latinoamericana, lo<\/span><span id=\"E591\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E592\" class=\"qowt-font7-Arial\">que se demuestra en la cantidad de ponencias<\/span><span id=\"E593\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E594\" class=\"qowt-font7-Arial\">aceptadas en las conferencias internacionales<\/span><span id=\"E595\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E596\" class=\"qowt-font7-Arial\">de DFT que se realizan cada a\u00f1o.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"contentsContainer\">\n<div id=\"contents\">\n<p id=\"E598\"><span id=\"E599\" class=\"qowt-font7-Arial\">Por ahora, hace \u00e9nfasis en que contin\u00faan<\/span><span id=\"E600\" class=\"qowt-font7-Arial\"> capacitando al personal m\u00e9dico <\/span><span id=\"E601\" class=\"qowt-font7-Arial\">nacional e<\/span><span id=\"E602\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E603\" class=\"qowt-font7-Arial\">internacionalmente, estudiando a los pacientes<\/span><span id=\"E604\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E605\" class=\"qowt-font7-Arial\">de manera sistem\u00e1tica e interdisciplinar y<\/span><span id=\"E606\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E607\" class=\"qowt-font7-Arial\">alimentand<\/span><span id=\"E608\" class=\"qowt-font7-Arial\">o un banco con cerebros donados <\/span><span id=\"E609\" class=\"qowt-font7-Arial\">para continuar la investigaci\u00f3n.<\/span><\/p>\n<h5><span id=\"E612\" class=\"qowt-font7-Arial\"><br \/>\n<span style=\"color: #9254d8;\">Para leer m\u00e1s<\/span><\/span><\/h5>\n<p><span id=\"E614\" class=\"qowt-font7-Arial\">A <\/span><span id=\"E616\" class=\"qowt-font7-Arial\">Lesion<\/span><span id=\"E618\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E620\" class=\"qowt-font7-Arial\">Model<\/span><span id=\"E622\" class=\"qowt-font7-Arial\"> of <\/span><span id=\"E624\" class=\"qowt-font7-Arial\">Envy<\/span><span id=\"E626\" class=\"qowt-font7-Arial\"> and <\/span><span id=\"E628\" class=\"qowt-font7-Arial\">Schadenfreude<\/span><span id=\"E630\" class=\"qowt-font7-Arial\">: Legal, <\/span><span id=\"E632\" class=\"qowt-font7-Arial\">Deservingness<\/span><span id=\"E634\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E635\" class=\"qowt-font7-Arial\">and moral <\/span><span id=\"E637\" class=\"qowt-font7-Arial\">Dimensions<\/span><span id=\"E639\" class=\"qowt-font7-Arial\"> as <\/span><span id=\"E641\" class=\"qowt-font7-Arial\">revealed<\/span><span id=\"E643\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E645\" class=\"qowt-font7-Arial\">by<\/span><span id=\"E647\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E649\" class=\"qowt-font7-Arial\">Neurodegeneration<\/span><span id=\"E651\" class=\"qowt-font7-Arial\">. <\/span><em><span id=\"E653\" class=\"qowt-font7-Arial\">Brain<\/span><\/em><span id=\"E655\" class=\"qowt-font7-Arial\"> (n\u00famero en preparaci\u00f3n). Santamar\u00eda-<\/span><span id=\"E656\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E657\" class=\"qowt-font7-Arial\">Garc\u00eda, H.; <\/span><span id=\"E659\" class=\"qowt-font7-Arial\">Baez<\/span><span id=\"E661\" class=\"qowt-font7-Arial\"> S, Reyes P.; Santamar\u00eda-Garc\u00eda<\/span><span id=\"E662\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E663\" class=\"qowt-font7-Arial\">J.; Santacruz-Escudero J.; <\/span><span id=\"E665\" class=\"qowt-font7-Arial\">Matallana<\/span><span id=\"E667\" class=\"qowt-font7-Arial\">, D.: Ar\u00e9valo, A.; <\/span><span id=\"E669\" class=\"qowt-font7-Arial\">Sigman<\/span><span id=\"E671\" class=\"qowt-font7-Arial\">,<\/span><span id=\"E672\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E673\" class=\"qowt-font7-Arial\">M.; Garc\u00eda, A.; <\/span><span id=\"E675\" class=\"qowt-font7-Arial\">Ib\u00e1nez<\/span><span id=\"E677\" class=\"qowt-font7-Arial\">, A. (2017)<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p><strong><span id=\"E681\" class=\"qowt-font7-Arial\">T\u00cdTULO DE LA INVESTIGACI\u00d3N:<\/span><\/strong><span id=\"E682\" class=\"qowt-font7-Arial\"> Los l\u00f3bulos <\/span><span id=\"E683\" class=\"qowt-font7-Arial\">frontales: estudio cl\u00ednico y gen\u00e9tico de la<\/span><span id=\"E684\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E685\" class=\"qowt-font7-Arial\">Demencia <\/span><span id=\"E687\" class=\"qowt-font7-Arial\">Frontotemporal<\/span><span id=\"E689\" class=\"qowt-font7-Arial\">. Colciencias 371-2011<br \/>\n<\/span><strong><span id=\"E691\" class=\"qowt-font7-Arial\">INVESTIGADORA PRINCIPAL:<\/span><\/strong><span id=\"E692\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E693\" class=\"qowt-font7-Arial\">Diana Luc\u00eda <\/span><span id=\"E695\" class=\"qowt-font7-Arial\">Matallana<\/span><span id=\"E697\" class=\"qowt-font7-Arial\"> Eslava<br \/>\n<\/span><strong><span id=\"E699\" class=\"qowt-font7-Arial\">COINVESTIGADORES:<\/span><\/strong><span id=\"E700\" class=\"qowt-font7-Arial\"> Carlos Cano, <\/span><span id=\"E701\" class=\"qowt-font7-Arial\">Pablo Reyes, Andrea L\u00f3pez, \u00c1ngela Mart\u00ednez,<\/span><span id=\"E702\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E703\" class=\"qowt-font7-Arial\">Ignacio <\/span><span id=\"E705\" class=\"qowt-font7-Arial\">Zarante<\/span><span id=\"E707\" class=\"qowt-font7-Arial\">, Felipe <\/span><span id=\"E709\" class=\"qowt-font7-Arial\">Uriza<\/span><span id=\"E711\" class=\"qowt-font7-Arial\">, Jos\u00e9 M. Santacruz,<\/span><span id=\"E712\" class=\"qowt-font7-Arial\"> <\/span><span id=\"E713\" class=\"qowt-font7-Arial\">Hernando Santamar\u00eda, \u00c1ngela <\/span><span id=\"E715\" class=\"qowt-font7-Arial\">Iragorri<br \/>\n<\/span><span id=\"E718\" class=\"qowt-font7-Arial\">Facultad de Medicina<br \/>\n<\/span><span id=\"E720\" class=\"qowt-font7-Arial\">Instituto de Envejecimiento<br \/>\n<\/span><span id=\"E722\" class=\"qowt-font7-Arial\">Instituto de Gen\u00e9tica Humana<br \/>\n<\/span><span id=\"E724\" class=\"qowt-font7-Arial\">Departamento de Psiquiatr\u00eda y Salud Mental<br \/>\n<\/span><span id=\"E726\" class=\"qowt-font7-Arial\">Grupo de inve<\/span><span id=\"E727\" class=\"qowt-font7-Arial\">stigaci\u00f3n Perspectivas en ciclo <\/span><span id=\"E728\" class=\"qowt-font7-Arial\">vital, salud mental y psiquiatr\u00eda<br \/>\n<\/span><strong><span id=\"E730\" class=\"qowt-font7-Arial\">PERIODO DE LA INVESTIGACI\u00d3N:<\/span><\/strong><span id=\"E731\" class=\"qowt-font7-Arial\"> 2012-2016<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hay un tipo de demencia en la que los investigadores javerianos son especialistas: la demencia frontotemporal. Esta investigaci\u00f3n representa avances a nivel mundial.<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":20503,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[374],"tags":[1039,1029,1103,1105,1104,1026,783],"class_list":{"0":"post-10421","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-salud","8":"tag-cerebro","9":"tag-demencia-frontotemporal","10":"tag-dft","11":"tag-enfermedad-neurodegenerativa","12":"tag-lobulos-frontales","13":"tag-salud-publica","14":"tag-sociedad"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10421"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31206,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10421\/revisions\/31206"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20503"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}