{"id":41431,"date":"2025-02-19T07:00:00","date_gmt":"2025-02-19T12:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/?p=41431"},"modified":"2025-02-24T09:30:04","modified_gmt":"2025-02-24T14:30:04","slug":"javeriana-recorre-el-ciclo-del-agua-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/javeriana-recorre-el-ciclo-del-agua-2\/","title":{"rendered":"Ciencia javeriana para recorrer el ciclo del agua"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"41431\" class=\"elementor elementor-41431\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-b87bcb4 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"b87bcb4\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-277920f\" data-id=\"277920f\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b040dc6 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"b040dc6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-6613e9f elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"6613e9f\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-d0cddd5\" data-id=\"d0cddd5\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7315ed7 elementor-widget elementor-widget-progress\" data-id=\"7315ed7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"progress.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\n\t\t<div class=\"elementor-progress-wrapper\" role=\"progressbar\" aria-valuemin=\"0\" aria-valuemax=\"100\" aria-valuenow=\"22\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-progress-bar\" data-max=\"22\">\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-progress-text\"><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-610b978 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"610b978\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">EVAPORACI\u00d3N<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-1e584eb\" data-id=\"1e584eb\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6840cfb elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6840cfb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Agua de los oc\u00e9anos, r\u00edos, lagos y otras fuentes pasa del estado l\u00edquido al gaseoso, y sube a la atm\u00f3sfera<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-5663189\" data-id=\"5663189\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-0d710d9 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"0d710d9\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-eb496d1\" data-id=\"eb496d1\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cb9b145 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cb9b145\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><b>1. Gesti\u00f3n integral del agua en \u00e1reas de alta monta\u00f1a <\/b><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f17f87a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f17f87a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/land13040499\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Un estudio encontr\u00f3 que,<\/a> para adaptarse a la variabilidad clim\u00e1tica y preservar los recursos h\u00eddricos, los ganaderos en el p\u00e1ramo de Sumapaz implementan estrategias como la compra de insumos para alimentar el ganado en \u00e9pocas de escasez, la venta estrat\u00e9gica de ganado, la diversificaci\u00f3n de ingresos y el uso de riego y manantiales para mantener el suministro de agua durante periodos de sequ\u00eda.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-7c1cfa8\" data-id=\"7c1cfa8\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6ac99a0 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"6ac99a0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"814\" height=\"459\" src=\"image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB2aWV3Qm94PScwIDAgMTAyNCA1NzcnIHhtbG5zPSdodHRwOi8vd3d3LnczLm9yZy8yMDAwL3N2Zyc+PC9zdmc+\" class=\"attachment-large size-large wp-image-41527 lazyload\" alt=\"El ciclo del agua, en su forma natural, ha sido profundamente alterado por las actividades humanas en los diferentes ecosistemas en que estas se desarrollan, especialmente en \u00e1reas urbanas. Para garantizar una gesti\u00f3n eficaz de este recurso es urgente adoptar una visi\u00f3n integral y sostenible del ciclo hidrol\u00f3gico que\" sizes=\"(max-width: 814px) 100vw, 814px\" data-srcset=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/variabilidad-climatica2-1024x577.png 1024w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/variabilidad-climatica2-300x169.png 300w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/variabilidad-climatica2-150x85.png 150w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/variabilidad-climatica2-450x254.png 450w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/variabilidad-climatica2-768x433.png 768w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/variabilidad-climatica2.png 1043w\" data-src=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/variabilidad-climatica2-1024x577.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4e5e32a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4e5e32a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><i>El an\u00e1lisis revela que <\/i><\/span><strong><span class=\"s2\"><i>los capitales econ\u00f3mico y humano<\/i><\/span><\/strong><span class=\"s1\"><i><strong> son clave<\/strong> para que las comunidades enfrenten la variabilidad clim\u00e1tica.<\/i><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-ddb89b5 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"ddb89b5\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-2e9ec4e\" data-id=\"2e9ec4e\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-34fbb39 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"34fbb39\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d4db750 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d4db750\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><b>2. Restauraci\u00f3n ecol\u00f3gica de ecosistemas coralinos<\/b><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-96644cd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"96644cd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\">Profesores de la Javeriana seccional Cali <a href=\"https:\/\/perfilesycapacidades.javeriana.edu.co\/es\/projects\/implementaci%C3%B3n-de-las-estrategias-de-restauraci%C3%B3n-ecol%C3%B3gica-de-ec-3\">participaron con su investigaci\u00f3n en el programa nacional Un Mill\u00f3n de Corales por Colombia<\/a>, en el que, adem\u00e1s de incentivar la siembra de corales, lograron identificar \u00e1reas para la restauraci\u00f3n, establecer l\u00edneas de base y capacitar a j\u00f3venes investigadores y comunidades locales en estas t\u00e9cnicas. Su trabajo tambi\u00e9n ha sido una oportunidad para que ni\u00f1os y ni\u00f1as de colegios puedan conocer de primera mano los arrecifes coralinos y los esfuerzos para su conservaci\u00f3n.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e284fac\" data-id=\"e284fac\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7ddbc12 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"7ddbc12\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1ed5a88 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"1ed5a88\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"964\" height=\"600\" src=\"image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB2aWV3Qm94PScwIDAgMCAwJyB4bWxucz0naHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmcnPjwvc3ZnPg==\" class=\"attachment-medium_large size-medium_large wp-image-41462 lazyload\" alt=\"\" sizes=\"(max-width: 964px) 100vw, 964px\" data-srcset=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/coral-e1739825179907.png 964w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/coral-e1739825179907-300x187.png 300w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/coral-e1739825179907-150x93.png 150w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/coral-e1739825179907-450x280.png 450w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/coral-e1739825179907-768x478.png 768w\" data-src=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/coral-e1739825179907.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37853e7 elementor-widget elementor-widget-counter\" data-id=\"37853e7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"counter.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-counter\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-counter-number-wrapper\">\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-counter-number-prefix\"><\/span>\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-counter-number\" data-duration=\"2000\" data-to-value=\"15000\" data-from-value=\"0\" data-delimiter=\",\">0<\/span>\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-counter-number-suffix\"><\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8fa85c0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8fa85c0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><i>Nuevas colonias de coral se sembraron a lo largo de los <\/i><span class=\"s1\"><i><strong>mares Caribe y Pac\u00edfico<\/strong>,<\/i><\/span><i> lo que favorece la reproducci\u00f3n asexual de cuatro g\u00e9neros de esta especie. <b>Un paso clave para la restauraci\u00f3n ecol\u00f3gica.<\/b><\/i><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-9c72969 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"9c72969\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-a9cf308\" data-id=\"a9cf308\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d7c50fc elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"d7c50fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-1fd419b elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"1fd419b\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-8bccd73\" data-id=\"8bccd73\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6f7395f elementor-widget elementor-widget-progress\" data-id=\"6f7395f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"progress.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\n\t\t<div class=\"elementor-progress-wrapper\" role=\"progressbar\" aria-valuemin=\"0\" aria-valuemax=\"100\" aria-valuenow=\"33\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-progress-bar\" data-max=\"33\">\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-progress-text\"><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5f2c457 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"5f2c457\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">transpiraci\u00f3n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-52f70ac\" data-id=\"52f70ac\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-aff94d4 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"aff94d4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">Las plantas liberan vapor de agua hacia la atm\u00f3sfera, con lo que contribuyen tambi\u00e9n a la evaporaci\u00f3n.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-8560cae\" data-id=\"8560cae\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-45109fc elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"45109fc\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-d8911a5\" data-id=\"d8911a5\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4ae83d3 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4ae83d3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><strong>3. Cosechar agua del aire <\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fca811a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"fca811a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">Gracias al generador de agua atmosf\u00e9rica, desarrollado por investigadores javerianos, es posible convertir la humedad del aire en agua l\u00edquida mediante condensaci\u00f3n, usando una celda Peltier. Este dispositivo genera agua en ambientes de alta humedad, como en los cultivos hidrop\u00f3nicos, que, siendo sistemas cerrados, facilitan el aprovechamiento de la evaporaci\u00f3n y la transpiraci\u00f3n. Al optimizar la irrigaci\u00f3n de cultivos de forraje verde, es posible mejorar la eficiencia en el uso del agua y promover pr\u00e1cticas de agricultura sostenible. <a href=\"https:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/cultivo-hidroponico-agua\/\">Usualmente, un kilogramo de forraje consume aproximadamente 1,5 litros de agua en siete d\u00edas.<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e85e726\" data-id=\"e85e726\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4d85ee2 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4d85ee2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><strong><i>Con este sistema <br>se logra:<\/i><\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-83f280c elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"83f280c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"591\" height=\"555\" src=\"image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB2aWV3Qm94PScwIDAgMCAwJyB4bWxucz0naHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmcnPjwvc3ZnPg==\" class=\"attachment-medium_large size-medium_large wp-image-41483 lazyload\" alt=\"El ciclo del agua, en su forma natural, ha sido profundamente alterado por las actividades humanas en los diferentes ecosistemas en que estas se desarrollan, especialmente en \u00e1reas urbanas. Para garantizar una gesti\u00f3n eficaz de este recurso es urgente adoptar una visi\u00f3n integral y sostenible del ciclo hidrol\u00f3gico que\" sizes=\"(max-width: 591px) 100vw, 591px\" data-srcset=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/botella.png 591w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/botella-300x282.png 300w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/botella-150x141.png 150w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/botella-450x423.png 450w\" data-src=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/botella.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-c5765e2\" data-id=\"c5765e2\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-daafbbb elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"daafbbb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">55 %<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-86c64e2 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"86c64e2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">de ahorro de agua<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37098fe elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"37098fe\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7ff77ff elementor-widget elementor-widget-counter\" data-id=\"7ff77ff\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"counter.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-counter\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-counter-title\">ml<\/div>\t\t\t<div class=\"elementor-counter-number-wrapper\">\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-counter-number-prefix\"><\/span>\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-counter-number\" data-duration=\"4200\" data-to-value=\"672\" data-from-value=\"0\" data-delimiter=\",\">0<\/span>\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-counter-number-suffix\"><\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-40f321f elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"40f321f\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-b6f7c75\" data-id=\"b6f7c75\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-63127fa main-content\" data-id=\"63127fa\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-514fcde elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"514fcde\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e06c1a3\" data-id=\"e06c1a3\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4b96c81 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"4b96c81\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-01f7782 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"01f7782\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-62644ec\" data-id=\"62644ec\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d4be736 elementor-widget elementor-widget-progress\" data-id=\"d4be736\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"progress.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\n\t\t<div class=\"elementor-progress-wrapper\" role=\"progressbar\" aria-valuemin=\"0\" aria-valuemax=\"100\" aria-valuenow=\"60\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-progress-bar\" data-max=\"60\">\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-progress-text\"><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-72cf618 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"72cf618\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">condensaci\u00f3n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-856fae4\" data-id=\"856fae4\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9bd20ca elementor-widget__width-initial elementor-widget-tablet__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"9bd20ca\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">El vapor de agua se enfr\u00eda y se convierte en peque\u00f1as gotas y cristales de hielo que forman nubes.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e5c19de\" data-id=\"e5c19de\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-82ac397 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"82ac397\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-3a99e08\" data-id=\"3a99e08\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-543e0dd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"543e0dd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><b>4. El impacto de El Ni\u00f1o y La <\/b><\/span><span class=\"s1\"><b>Ni\u00f1a en las precipitaciones extremas en Colombia <\/b><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2b75f08 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2b75f08\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">Se recopilaron datos diarios de precipitaci\u00f3n de varias estaciones meteorol\u00f3gicas en Colombia y del Centro Europeo para las Previsiones Meteorol\u00f3gicas a Medio Plazo (ECMWF, por su sigla en ingl\u00e9s), para completar series faltantes. Con estos datos, se aplicaron herramientas de an\u00e1lisis para comprender c\u00f3mo el fen\u00f3meno<a href=\"https:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/sequia-inundacion-nina-nino\/\"> El Ni\u00f1o-Oscilaci\u00f3n del Sur (ENOS), en sus fases de El Ni\u00f1o y La Ni\u00f1a<\/a>, impacta las lluvias extremas en Colombia.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-cb66e16\" data-id=\"cb66e16\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ed8d275 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ed8d275\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>800 estaciones de lluvia<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f3def78 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"f3def78\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"814\" height=\"416\" src=\"image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB2aWV3Qm94PScwIDAgMTAyNCA1MjMnIHhtbG5zPSdodHRwOi8vd3d3LnczLm9yZy8yMDAwL3N2Zyc+PC9zdmc+\" class=\"attachment-large size-large wp-image-41501 lazyload\" alt=\"\" sizes=\"(max-width: 814px) 100vw, 814px\" data-srcset=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Sin-ti\u0301tulo-6-e1739835324445-1024x523.png 1024w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Sin-ti\u0301tulo-6-e1739835324445-300x153.png 300w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Sin-ti\u0301tulo-6-e1739835324445-150x77.png 150w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Sin-ti\u0301tulo-6-e1739835324445-450x230.png 450w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Sin-ti\u0301tulo-6-e1739835324445-768x393.png 768w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Sin-ti\u0301tulo-6-e1739835324445.png 1080w\" data-src=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Sin-ti\u0301tulo-6-e1739835324445-1024x523.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5167ce6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5167ce6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><strong><span class=\"s1\"><i>fueron analizadas, y se observ\u00f3 que<\/i><\/span><\/strong><span class=\"s2\"><i><strong>,<\/strong> durante los a\u00f1os de La Ni\u00f1a, aumentan las lluvias y los eventos extremos asociados con estas, mientras que, en los a\u00f1os de El Ni\u00f1o, <\/i><\/span><span class=\"s3\"><i>las lluvias tienden\u00a0<\/i><\/span><span class=\"s2\"><i>a disminuir.<\/i><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-3df59e8 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"3df59e8\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-113265c\" data-id=\"113265c\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-af66250 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"af66250\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-88a30cb elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"88a30cb\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-f2f0dd9\" data-id=\"f2f0dd9\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-96fc75d elementor-widget elementor-widget-progress\" data-id=\"96fc75d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"progress.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\n\t\t<div class=\"elementor-progress-wrapper\" role=\"progressbar\" aria-valuemin=\"0\" aria-valuemax=\"100\" aria-valuenow=\"70\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-progress-bar\" data-max=\"70\">\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-progress-text\"><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-103dc0e elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"103dc0e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">PRECIPITACI\u00d3N<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-acb6d85\" data-id=\"acb6d85\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a329450 elementor-widget__width-initial elementor-widget-tablet__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a329450\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">Cuando las gotas de agua se agrupan lo suficiente en las nubes caen en forma de lluvia, nieve, granizo o aguanieve.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-931a44d\" data-id=\"931a44d\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-95b00e9 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"95b00e9\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-f0ce034\" data-id=\"f0ce034\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-03b420c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"03b420c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><b>5. Un problema hist\u00f3rico con la gesti\u00f3n del agua<\/b><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d4510a4 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d4510a4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">A trav\u00e9s de fuentes hist\u00f3ricas y datos meteorol\u00f3gicos e hidrol\u00f3gicos, <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.17561\/at.22.7133\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">se reconstruyen los eventos de inundaciones entre 1950 y 2011<\/a><a href=\"https:\/\/www.scopus.com\/record\/display.uri?eid=2-s2.0-85168391967&amp;origin=inward&amp;txGid=a55033eb9c48319853b39817694fcd85\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">,<\/a> en Colombia, para analizar los factores humanos que han contribuido a los desastres naturales, con lo que se plantea la necesidad de convivir con el agua, en lugar de luchar contra ella.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-ab487ef\" data-id=\"ab487ef\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d472af5 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"d472af5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1181\" height=\"899\" src=\"image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB2aWV3Qm94PScwIDAgMCAwJyB4bWxucz0naHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmcnPjwvc3ZnPg==\" class=\"attachment-medium_large size-medium_large wp-image-41491 lazyload\" alt=\"\" sizes=\"(max-width: 1181px) 100vw, 1181px\" data-srcset=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/nubes.png 1181w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/nubes-300x228.png 300w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/nubes-1024x779.png 1024w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/nubes-150x114.png 150w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/nubes-450x343.png 450w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/nubes-768x585.png 768w\" data-src=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/nubes.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cb2c832 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cb2c832\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><strong><span class=\"s1\"><i>Es clave <\/i><\/span><span class=\"s2\"><i>recuperar saberes de comunidades<\/i><\/span><\/strong><span class=\"s1\"><i> que han entendido que la mejor manera de controlar las inundacione es apovech\u00e1ndolas.<\/i><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-2d172e3 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"2d172e3\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-894f825\" data-id=\"894f825\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-26ad6f0 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"26ad6f0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-1648d7f elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"1648d7f\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-9f746ca\" data-id=\"9f746ca\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a5065a5 elementor-widget elementor-widget-progress\" data-id=\"a5065a5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"progress.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\n\t\t<div class=\"elementor-progress-wrapper\" role=\"progressbar\" aria-valuemin=\"0\" aria-valuemax=\"100\" aria-valuenow=\"80\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-progress-bar\" data-max=\"80\">\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-progress-text\"><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2dad8e2 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2dad8e2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">INFILTRACI\u00d3N<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-6944ebc\" data-id=\"6944ebc\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7851e47 elementor-widget__width-initial elementor-widget-tablet__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7851e47\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\">Parte del agua que cae se infiltra en el suelo, recargando los acu\u00edferos y reservas subterr\u00e1neas.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-0e3f283\" data-id=\"0e3f283\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-1a4f8e1 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"1a4f8e1\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-92b88f4\" data-id=\"92b88f4\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c48a829 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c48a829\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><b>6. \u00c1rboles para proteger la infraestructura urbana<\/b><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fd74995 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"fd74995\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">Esta investigaci\u00f3n javeriana propone una metodolog\u00eda para la selecci\u00f3n estrat\u00e9gica de especies arb\u00f3reas en Bogot\u00e1, lo que permitir\u00eda minimizar el da\u00f1o, debido a la infiltraci\u00f3n, en las aceras y otras infraestructuras, <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/frsc.2024.1336472\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">problem\u00e1tica que se aprecia a diario en las calles de las ciudades colombianas.<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-f632af9\" data-id=\"f632af9\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0786524 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0786524\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><i>El \u2018<strong>Manual de Silvicultura Urbana\u2019<\/strong> para Bogot\u00e1 <strong>recomienda <\/strong><\/i><\/span><strong><span class=\"s2\"><i>43 especies,<\/i><\/span><\/strong><span class=\"s1\"><i> de las cuales la investigaci\u00f3n identific\u00f3 cinco como <\/i><\/span><span class=\"s2\"><i>las m\u00e1s adecuadas para la ciudad<\/i><\/span><span class=\"s1\"><i>.<\/i><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-f72fef4 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"f72fef4\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-20 elementor-top-column elementor-element elementor-element-b719dc9\" data-id=\"b719dc9\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-807b4f6 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"807b4f6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"80\" height=\"80\" src=\"image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB2aWV3Qm94PScwIDAgODAgODAnIHhtbG5zPSdodHRwOi8vd3d3LnczLm9yZy8yMDAwL3N2Zyc+PC9zdmc+\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail wp-image-41504 lazyload\" alt=\"\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" data-srcset=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja1-80x80.png 80w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja1-297x300.png 297w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja1-150x151.png 150w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja1-450x454.png 450w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja1-120x120.png 120w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja1.png 591w\" data-src=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja1-80x80.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e72c1f7 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e72c1f7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><i>Calliandra carbonaria<\/i><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-20 elementor-top-column elementor-element elementor-element-a9c61f2\" data-id=\"a9c61f2\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a8d8dc5 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"a8d8dc5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"80\" height=\"80\" src=\"image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB2aWV3Qm94PScwIDAgODAgODAnIHhtbG5zPSdodHRwOi8vd3d3LnczLm9yZy8yMDAwL3N2Zyc+PC9zdmc+\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail wp-image-41505 lazyload\" alt=\"\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" data-srcset=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja2-80x80.png 80w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja2-120x120.png 120w\" data-src=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja2-80x80.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-80d839e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"80d839e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><i>Croton bogotanus<\/i><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-20 elementor-top-column elementor-element elementor-element-b10ba21\" data-id=\"b10ba21\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ab7940b elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"ab7940b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"80\" height=\"80\" src=\"image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB2aWV3Qm94PScwIDAgODAgODAnIHhtbG5zPSdodHRwOi8vd3d3LnczLm9yZy8yMDAwL3N2Zyc+PC9zdmc+\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail wp-image-41507 lazyload\" alt=\"\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" data-srcset=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja3-80x80.png 80w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja3-120x120.png 120w\" data-src=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja3-80x80.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d005fd9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d005fd9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><i>Cytharexlum subflavencens<\/i><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-20 elementor-top-column elementor-element elementor-element-b626af9\" data-id=\"b626af9\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c67674 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"2c67674\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"80\" height=\"80\" src=\"image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB2aWV3Qm94PScwIDAgODAgODAnIHhtbG5zPSdodHRwOi8vd3d3LnczLm9yZy8yMDAwL3N2Zyc+PC9zdmc+\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail wp-image-41508 lazyload\" alt=\"\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" data-srcset=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja4-80x80.png 80w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja4-120x120.png 120w\" data-src=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja4-80x80.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e4911e6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e4911e6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><i>Dodonaea viscosa<\/i><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-20 elementor-top-column elementor-element elementor-element-25757c2\" data-id=\"25757c2\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4b3fdab elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"4b3fdab\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"80\" height=\"80\" src=\"image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB2aWV3Qm94PScwIDAgODAgODAnIHhtbG5zPSdodHRwOi8vd3d3LnczLm9yZy8yMDAwL3N2Zyc+PC9zdmc+\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail wp-image-41509 lazyload\" alt=\"\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" data-srcset=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja5-80x80.png 80w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja5-120x120.png 120w\" data-src=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/hoja5-80x80.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37a9098 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"37a9098\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><i> Lafoensia acuminata<\/i><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-28a95cf elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"28a95cf\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e18fff2\" data-id=\"e18fff2\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7b5dab6 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"7b5dab6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-214cbb8 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"214cbb8\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-2d9ec85\" data-id=\"2d9ec85\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6df0c6c elementor-widget elementor-widget-progress\" data-id=\"6df0c6c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"progress.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\n\t\t<div class=\"elementor-progress-wrapper\" role=\"progressbar\" aria-valuemin=\"0\" aria-valuemax=\"100\" aria-valuenow=\"88\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-progress-bar\" data-max=\"88\">\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-progress-text\"><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-47f0040 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"47f0040\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">EsCORRENT\u00cdA<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-fc3239a\" data-id=\"fc3239a\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d32ffcd elementor-widget__width-initial elementor-widget-tablet__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d32ffcd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">El agua que no se infiltra fluye sobre el suelo hacia r\u00edos, arroyos, oc\u00e9anos y lagos.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-1c5bee6\" data-id=\"1c5bee6\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-3c8d7c9 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"3c8d7c9\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-0f7d93b\" data-id=\"0f7d93b\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1ba2b05 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1ba2b05\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><b>7. Variables f\u00edsicas y sociales para <br \/>predecir inundaciones<\/b><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d83bed9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d83bed9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">TELEMAC-2D es la herramienta adaptada por los investigadores para representar, entre otras cosas, el comportamiento de la circulaci\u00f3n del agua en una inundaci\u00f3n urbana, lo que proporciona una simulaci\u00f3n precisa del impacto de estos eventos.\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-34330fe\" data-id=\"34330fe\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e485f8c elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e485f8c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">Las mediciones muestran que <a href=\"\/\/doi.org\/10.1016\/j.jhydrol.2023.129974\"><strong>integrar variables socio-hidrol\u00f3gicas<\/strong> en modelos <\/a>f\u00edsicos mejora la representaci\u00f3n de inundaciones urbanas.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-4e0f176 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"4e0f176\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e1b23a2\" data-id=\"e1b23a2\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d46f7a6 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"d46f7a6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"814\" height=\"381\" src=\"image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB2aWV3Qm94PScwIDAgMTAyNCA0NzknIHhtbG5zPSdodHRwOi8vd3d3LnczLm9yZy8yMDAwL3N2Zyc+PC9zdmc+\" class=\"attachment-large size-large wp-image-41467 lazyload\" alt=\"El ciclo del agua, en su forma natural, ha sido profundamente alterado por las actividades humanas en los diferentes ecosistemas en que estas se desarrollan, especialmente en \u00e1reas urbanas. Para garantizar una gesti\u00f3n eficaz de este recurso es urgente adoptar una visi\u00f3n integral y sostenible del ciclo hidrol\u00f3gico que\" sizes=\"(max-width: 814px) 100vw, 814px\" data-srcset=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cicloaguaprincipal-1024x479.png 1024w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cicloaguaprincipal-300x140.png 300w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cicloaguaprincipal-1536x718.png 1536w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cicloaguaprincipal-2048x957.png 2048w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cicloaguaprincipal-150x70.png 150w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cicloaguaprincipal-450x210.png 450w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cicloaguaprincipal-1200x561.png 1200w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cicloaguaprincipal-768x359.png 768w\" data-src=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/cicloaguaprincipal-1024x479.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4af5bfc elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"4af5bfc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-7a02cda elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"7a02cda\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-855a102\" data-id=\"855a102\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b822ee8 elementor-widget elementor-widget-progress\" data-id=\"b822ee8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"progress.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\n\t\t<div class=\"elementor-progress-wrapper\" role=\"progressbar\" aria-valuemin=\"0\" aria-valuemax=\"100\" aria-valuenow=\"100\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-progress-bar\" data-max=\"100\">\n\t\t\t\t<span class=\"elementor-progress-text\"><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2085b03 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2085b03\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">ACUMULACI\u00d3N<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-78bf83c\" data-id=\"78bf83c\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-156e109 elementor-widget__width-initial elementor-widget-tablet__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"156e109\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\">El agua se acumula en cuerpos de agua donde permanece hasta que el ciclo comienza de nuevo.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-top-column elementor-element elementor-element-7b95142\" data-id=\"7b95142\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-6598f7d elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"6598f7d\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-bcc7510\" data-id=\"bcc7510\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fb1a4c4 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"fb1a4c4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><b>8. Detectar contaminantes emergentes en el agua<\/b><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-54b9262 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"54b9262\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><span class=\"s1\">Las sustancias resultantes de la descomposici\u00f3n de drogas en el organismo llegan al r\u00edo Bogot\u00e1 y constituyen un grave problema de salud p\u00fablica. De all\u00ed la importancia de monitorear estas sustancias. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1080\/10934529.2023.2266327\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">La t\u00e9cnica de muestreo pasivo demostr\u00f3 ser m\u00e1s eficiente que las t\u00e9cnicas tradicionales, validando su efectividad para monitorear contaminantes emergentes en el agua.<\/a><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-top-column elementor-element elementor-element-93802e7\" data-id=\"93802e7\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-54af3f2 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"54af3f2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"814\" height=\"278\" src=\"image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB2aWV3Qm94PScwIDAgMTAyNCAxMDI0JyB4bWxucz0naHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmcnPjwvc3ZnPg==\" class=\"attachment-large size-large wp-image-41523 lazyload\" alt=\"El ciclo del agua, en su forma natural, ha sido profundamente alterado por las actividades humanas en los diferentes ecosistemas en que estas se desarrollan, especialmente en \u00e1reas urbanas. Para garantizar una gesti\u00f3n eficaz de este recurso es urgente adoptar una visi\u00f3n integral y sostenible del ciclo hidrol\u00f3gico que\" sizes=\"(max-width: 814px) 100vw, 814px\" data-srcset=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/metanfe.png 886w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/metanfe-300x103.png 300w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/metanfe-150x51.png 150w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/metanfe-450x154.png 450w, http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/metanfe-768x263.png 768w\" data-src=\"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/metanfe.png\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7b865f4 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7b865f4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"p1\"><strong><span class=\"s1\"><i>Mentanfetamina y MDMA (\u00e9xtasis) <\/i><\/span><\/strong><i>son dos de los contaminantes emergentes estudiados en el r\u00edo Bogot\u00e1.<\/i><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-d880c30 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"d880c30\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-d282bb2\" data-id=\"d282bb2\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-058c41d elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"058c41d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"has-el-gap el-gap-default elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-803309f elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"803309f\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-ba922c9\" data-id=\"ba922c9\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f5333fb elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"f5333fb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Una mirada integral al manejo\ndel recurso h\u00eddrico con soluciones\nbasadas en la naturaleza<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-401f0fc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"401f0fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Las intervenciones humanas han alterado profundamente el ciclo del agua, como quien intenta forzar un objeto grande en un espacio limitado. Al hacerlo, cambia la manera en que esta fluye y se crean puntos de acumulaci\u00f3n o escasez que ponen en riesgo la vida de los ecosistemas y de las personas. Esta alteraci\u00f3n se observa claramente en las ciudades, donde \u201cel ciclo hidrol\u00f3gico est\u00e1 profundamente modificado por las actividades humanas\u201d, comenta Andr\u00e9s Torres, director del Instituto Javeriano del Agua.<\/p><p>Por ejemplo, la acumulaci\u00f3n de agua en embalses y su canalizaci\u00f3n en alcantarillados ha sido una pr\u00e1ctica habitual que no considera la calidad del recurso que consumimos, ni lo que desechamos y dejamos seguir aguas abajo. Por ello, una mirada reflexiva a la gesti\u00f3n del agua requiere un enfoque integral que tenga en cuenta tanto la cantidad como la calidad del agua.<\/p><p>Contaminantes como micropl\u00e1sticos, f\u00e1rmacos, fertilizantes y pesticidas no siempre son eliminados por las plantas de tratamiento convencionales, y pueden llegar a diferentes cuerpos de agua, lo cual afecta tanto a los ecosistemas como a la salud humana. Los pavimentos impermeables, por traer un caso, agravan el problema, impidiendo que el agua lluvia se infiltre en el suelo, lo que disminuye la recarga de acu\u00edferos y aumenta el riesgo de inundaciones. Es como si las ciudades mismas se convirtieran en embalses no intencionados, reteniendo agua que no tiene ad\u00f3nde ir.<\/p><p>La gesti\u00f3n por cuencas hidrogr\u00e1ficas es un componente esencial en este enfoque, pues las divisiones administrativas no siempre coinciden con los l\u00edmites naturales de las cuencas. Gestionar el agua a nivel de cuenca garantiza que el recurso se monitoree y se maneje adecuadamente, desde su origen hasta su destino, con lo que asegura una respuesta m\u00e1s eficiente y sostenible ante los retos del cambio clim\u00e1tico.<\/p><p>Las investigaciones javerianas presentadas en este recorrido hidrol\u00f3gico subrayan justamente la necesidad de adoptar soluciones basadas en la naturaleza para enfrentar dichos desaf\u00edos.<\/p><p>Estas estrategias no solo mejoran la sostenibilidad de los sistemas h\u00eddricos urbanos, tambi\u00e9n ofrecen respuestas a los retos m\u00e1s amplios que enfrentamos en un mundo cada vez m\u00e1s afectado por el cambio clim\u00e1tico. Estas investigaciones aportan conocimientos y, adem\u00e1s, son herramientas para la toma de decisiones a nivel individual y colectivo, con el fin de asegurar que nuestra relaci\u00f3n con el agua mantenga su ciclo, y que lo haga de una forma segura, saludable y resiliente.<\/p><p>Las innovaciones tecnol\u00f3gicas presentadas en la infograf\u00eda, entre otras que hacen parte del portafolio javeriano, permiten anticipar los efectos del cambio clim\u00e1tico y promover una gesti\u00f3n m\u00e1s sostenible. Por otro lado, el enfoque hist\u00f3rico sit\u00faa nuestros usos de la naturaleza en una perspectiva enriquecedora, y la adaptaci\u00f3n comunitaria hace visible que los cambios que podamos ejercer en la relaci\u00f3n que tenemos con ella sean \u00fatiles para enfrentar la variabilidad clim\u00e1tica y sus consecuencias.<\/p><p>Nuestros intercambios con el agua requieren combinar capacidades y escalar la reflexi\u00f3n desde lo individual a lo colectivo, porque, como describen las investigaciones, el agua siempre vuelve: el ciclo, aunque interrumpido, no se detiene, y depende de nosotros la manera en que el l\u00edquido regrese.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El ciclo del agua, en su forma natural, ha sido  profundamente alterado por las actividades humanas en  los diferentes ecosistemas en que estas se desarrollan, especialmente en \u00e1reas urbanas. Para garantizar una  gesti\u00f3n eficaz de este recurso es urgente adoptar una  visi\u00f3n integral y sostenible del ciclo hidrol\u00f3gico que<br \/>\naborde aspectos t\u00e9cnicos, sociales, educativos, culturales,<br \/>\npol\u00edticos y ambientales, entre otros. Esta infograf\u00eda re\u00fane<br \/>\nuna muestra de investigaciones de la PUJ que plantean<br \/>\nacciones desde la evidencia cient\u00edfica para contribuir al<br \/>\ncuidado y la estabilidad del agua. Bienvenidos al ciclo del<br \/>\nque somos parte.<\/p>\n","protected":false},"author":45,"featured_media":41519,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[376,1157],"tags":[1058,4680,460,371,97,499],"class_list":{"0":"post-41431","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-ambiente","8":"category-destacadas","9":"tag-agua","10":"tag-ciclo-del-agua","11":"tag-ciencia","12":"tag-colombia","13":"tag-investigacion","14":"tag-javeriana"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/45"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41431"}],"version-history":[{"count":108,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41431\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42030,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41431\/revisions\/42030"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41519"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.javeriana.edu.co\/pesquisa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}